ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ  ΤΩΝ ΣΕΡΡΩΝ

Στον πρώτο αιώνα, μετά τη Γέννηση του Σωτήρος Ιησού Χριστού και, πάντως, μετά την ίδρυση της Εκκλησίας των Φιλίππων (50 μ.Χ.) τοποθετείται, με μεγάλες πιθανότητες χρονικά η αρχή της ιστορίας της Εκκλησίας των Σερρών. Αρχικά και πριν προβιβαστεί σε αρχιεπισκοπή, η Εκκλησία των Σερρών ήταν Επισκοπή (στην 14η  θέση)  του Μητροπολίτου Θεσσαλονίκης. Πρώτος γνωστός Επίσκοπός της είναι ο Μαξιμίνος ή Μαξιμιανός, που υπογράφει τα πρακτικά της ληστρικής συνόδου της Εφέσου το 449 και της Δ΄ Οικουμενικής Συνόδου της Χαλκηδόνας το 451.
Τον 6ο  αιώνα, από μαρτυρία επιγραφής που βρέθηκε κοντά στον παλαιό Μητροπολιτικό Ναό των Αγίων Θεοδώρων, ποίμανε την εκκλησία των Σερρών ο Επίσκοπος Πρεκτήκιος. Η Εκκλησία των Σερρών έως και του 8ου αιώνος ανήκε στην πνευματική δικαιοδοσία του Επισκόπου Ρώμης ως επαρχία του Ανατ. Ιλλυρικού. Στις αρχές του 10ου αιώνα και αμέσως μετά τη Σύνοδο που συγκάλεσε ο Αυτοκράτορας Λέων ο Στ΄ ο Σοφός (886-912), σε συνεννόηση με τον Οικουμενικό Πατριάρχη Νικόλαο Μυστικό, η Επισκοπή Σερρών, στο μεσοδιάστημα 901-906 γίνεται Αρχιεπισκοπή καταλαμβάνοντας την 26η  θέση στην ιεραρχική κατάταξη των Αρχιεπισκοπών και Επισκοπών του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Η πνευματική του αναφορά γίνεται απευθείας στον Οικουμενικό Πατριάρχη, απ’ όπου πηγάζει και η διοικητική του εξάρτηση. Η Αρχιεπισκοπή Σερρών το 996, επί των ημερών του αυτοκράτορα Βασίλειου Β΄, γίνεται Μητρόπολη, καταλαμβάνοντας την 58η θέση μεταξύ των Μητροπόλεων του Οικουμενικού Θρόνου. Πρώτος της Μητροπολίτης είναι ο Σερρών Λεόντιος, που στις 21 Φεβρουαρίου του 997, ως συνοδικός αρχιερέας, υπογράφει το συνοδικό τόμο του Πατριάρχου Σισιννίου (996-999) «…περί του μη λαμβάνειν δύο αδελφούς εξαδέλφας δύο». Επί των ημερών του αυτοκράτορα Ανδρόνικου Α΄ του Παλαιολόγου, η Μητρόπολη Σερρών προβιβάζεται στην 46η θέση ενώ, μετά το 1453 έχει την 28η θέση στον πίνακα των Μητροπόλεων του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Στη Μητρόπολη Σερρών κάποτε υπόκεινταν οι Επισκοπές α) Μελενίκου β) Ζιχνών γ) Εζεβών και δ) Νικοπόλεως. Οι Επισκοπές αυτές, σε διάφορα χρονικά διαστήματα, προβιβάστηκαν σε Αρχιεπισκοπές και Μητροπόλεις.  Η Επισκοπή Μελενίκου αποσπάσθηκε από την Εκκλησία των Σερρών και τιμήθηκε με τον τίτλο της Μητροπόλεως πριν από το 1285, η Επισκοπή Ζιχνών προβιβάσθηκε σε Μητρόπολη στο τέλος του 1328, ενώ η Επισκοπή Εζεβών (το σημερινό χωριό Δάφνη στην επαρχία Νιγρίτας) έγινε Αρχιεπισκοπή πριν από το 1600 και έπαψε να υφίσταται στο πρώτο μισό του 17ου αιώνα. Η Επισκοπή Νικοπόλεως αρχικά ανήκε στη Μητρόπολη Φιλίππων, όμως, μετά τον προβιβασμό της επισκοπής Ζιχνών σε Μητρόπολη και σε αντικατάσταση αυτής, συνδέθηκε το 1329 με τη Μητρόπολη Σερρών. Στα μέσα του 15ου αιώνα η επισκοπή Νικοπόλεως προβιβάστηκε σε Μητρόπολη. Μετά την κατάληψη της πόλης των Σερρών, το Μάιο του 1204, από το Φράγκο αυτοκράτορα Βαλδουίνο, τοποθετήθηκε ως επίσκοπός της ο Λατίνος Αρνούλφος, ο οποίος πιθανότατα παρέμεινε στη θέση του και επί των ημερών του μαρκησίου Βονιφάτιου του Μονφεράτου, υπό την εξουσία του οποίου περιήλθε η πόλη τον Οκτώβριο του 1204. Το καλοκαίρι του  1205 η πόλη καταστράφηκε από τον τσάρο των  Βουλγάρων Ιωάννη Α΄ τον επονομαζόμενο από τους Βυζαντινούς Σκυλογιάννη. Την πόλη ανακατέλαβε το χειμώνα του 1206 και πάλι ο μαρκήσιος Βονιφάτιος.  Το 1221 ο Δεσπότης Θεόδωρος Δούκας Άγγελος Κομνηνός του Δεσποτάτου της Ηπείρου κατέλαβε τα Σέρρας, που από τις αρχές 1209 τελούσαν υπό τη διοίκηση του Ερρίκου της Φλάνδρας, και στόλισε το ναό των Αγίων Θεοδώρων με σπουδαία ψηφιδωτά. Το Μάιο του 1230 και μετά την ήττα του Θεόδωρου Δούκα Άγγελου Κομνηνού από το Βούλγαρο Ιωάννη Ασάν, η πόλη των Σερρών περνά στην κατοχή των Βουλγάρων. Το Σεπτέμβριο του 1246 η πόλη προσαρτήθηκε στην Αυτοκρατορία της Νικαίας. Τα χρόνια της σερβοκρατίας (1345-1371) τη Μητρόπολη Σερρών διοίκησαν Σέρβοι επίσκοποι. Στις 20 Ιουνίου του 1364 στην πόλη των Σερρών λαμβάνει του θανάτου την τομή ο Άγιος της εκκλησίας μας Οικουμενικός Πατριάρχης Κάλλιστος ο Α΄. Το 1371 στον πρώτο μετά την πτώση της σερβοκρατίας Μητροπολίτη Σερρών Θεοδόσιο (1369-1375), δίδεται με Πατριαρχική και Συνοδική απόφαση η επισκοπή Τραϊανουπόλεως.
Μετά την πτώση των Σερρών στους Όθωμανούς Τούρκους στις 19 Σεπτεμβρίου του 1383, η Μητρόπολη Σερρών αναλαμβάνει εκτός από την ποίμανση του χριστεπώνυμου πληρώματός της και την ευθύνη της κοινωνικής καθοδηγήσεώς του. Η Εκκλησία των Σερρών πρωτοστατεί στην ίδρυση Σχολείων, Νοσοκομείου, εργατικών ενώσεων. Ο Μητροπολίτης προΐσταται της Δημογεροντίας και με τα Επισκοπικά Δικαστήρια απονέμει το δίκαιο στο ποίμνιό του. Στα χρόνια της Τουρκοκρατίας, στην πόλη των Σερρών, για του Χριστού την πίστη την αγία μαρτυρούν, περί το 1480  οι Νεομάρτυρες Άγιος Ιωάννης ο Νέος (12 Μαΐου) και,  στις 4 Απριλίου του 1808, το βράδυ του Μεγάλου Σαββάτου, ο Ιερομάρτυρας Άγιος Νικήτας ο Νέος. Στις 6 Νοεμβρίου του 1924, με απόφαση του Οικουμενικού Πατριαρχείου, συστάθηκε, προσωρινώς, η Μητρόπολις Νιγρίτης για την αποκατάσταση των προσφύγων, λόγω της Μικρασιατικής Καταστροφής, Αρχιερέων. Την προσωρινή αυτή Μητρόπολη  διοίκησαν δύο Μητροπολίτες. Πρώτος, ο προερχόμενος από τη Μητρόπολη Δαρδανελλίων και Λαμψάκου Κύριλλος Αφεντουλίδης, από τον Νοέμβριο του 1924 έως 21 Ιουνίου 1928, και δεύτερος, ο από Κυδωνιών Ευγένιος Θεολόγου, από 28 Ιουνίου 1928 έως το 1934. Στις αρχές του 1935 καταργήθηκε η Μητρόπολη Νιγρίτης. Η γεωγραφική περιοχή που αποσπάστηκε  από τη Μητρόπολη Σερρών, και αποτέλεσε το χώρο άσκησης των πνευματικών καθηκόντων του Μητροπολίτου Νιγρίτης,  ενσωματώθηκε  στη Μητρόπολη Σερρών, από την οποία είχε αποσπασθεί και έκτοτε ο Μητροπολίτης  Σερρών φέρει τον τίτλο του Σερρών και Νιγρίτης. Η Ι. Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης μαζί με τις υπόλοιπες Μητροπόλεις Μακεδονίας,  Ηπείρου,  Δυτ.  Θράκης, Νήσων Β.Α. Αιγαίου, με την σεπτή Πατριαρχική και Συνοδική Πράξη του 1928 και το Νόμο 3615/1928 του Ελληνικού Κράτους υπήχθησαν υπό όρους υπό την άμεσο διακυβέρνηση της Αυτοκεφάλου Εκκλησίας της Ελλάδος. Το σεπτό Οικ. Πατριαρχείο, η ευσεβής πηγή του Γένους, διετήρησε το ανώτατο κανονικό δικαίωμα επί των ανωτέρω επαρχιών του. Από τον Μάιο του 2003 την Εκκλησία των Σερρών διαποιμαίνει ο Σεβ. Μητροπολίτης Σερρών και Νιγρίτης Θεολόγος. Σύνολο ενοριών: 114. Σύνολο εφημερίων: 136. Ιερές Μονές:5.



 

 

ΣΥΝΑΞΑΡΙ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ
25η Μαΐου

Η μνήμη των ανθρώπων πάντα είν' ευλαβής όχι μόνον απέναντι των ιερών προσώπων, αλλά και απέναντι των γεγονότων που συνδέονται με τα ιερά πρόσωπα. Ο θάνατος των Αγίων, οι ευεργεσίες των κι όταν εζούσαν κι όταν απέθαναν, τα θαύματα με τα οποία εδόξασαν τον Θεό, και τους εδόξασεν ο Θεός, "είτε δια ζωής, είτε δια θανάτου", όλα είναι υπόθεση ιερή, για να τα θυμάται η Εκκλησία· έτσι και τον Θεό δοξάζει και τους Αγίους τιμά και τους πιστούς διδάσκει. Η τρίτη εύρεση της κεφαλής του Τιμίου Προδρόμου, την ανάμνηση της οποίας επιτελεί σήμερα η Εκκλησία, είναι ένα τέτοιο γεγονός άξιο μνείας, που επιτυχημένα εκφράζει τη σημασία του στο τροπάριο της σημερινής γιορτής. "Ως θείον θησαύρισμα εγκεκρυμμένον τη γη, Χριστός απεκάλυψε την κεφαλήν σου ημίν, Προφήτα και Πρόδρομε...". Θησαύρισμα και πλούτος των πιστών είναι τα ιερά λείψανα των Αγίων.

ΡΑΔΙΟ ΚΙΒΩΤΟΣ 99,2 FM

ΝΕΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ

ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 2017

ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΑΓ. ΝΙΚΗΤΑΣ

ΤΟΠΙΚΟΙ ΑΓΙΟΙ

ΑΝΤΙΑΙΡΕΤΙΚΟΣ ΑΓΩΝΑΣ